Home » Preventie

Gezond, ook voor de mond

Er is een belangrijk verband tussen onze gezondheid en wat we eten. Iedereen weet dat teveel eten en ongezonde voeding aanleiding geeft tot overgewicht. Maar ook de gezondheid van onze mond wordt sterk beïnvloed door de keuze van onze voeding. Zo leidt een suikerrijk dieet tot een sterk verhoogd risico op tandbederf. Anderzijds kan melk en harde kazen eerder beschermend werken tegen gaatjes. Maar niet enkel tandbederf wordt in grote mate bepaald door wat we eten, ook erosie, het wegslijten van de tanden onder invloed van zuren die niet afkomstig zijn van de bacteriën in de tandplaque, vormt een zeer reëel probleem in onze westerse samenleving.

1. Tandbederf (cariës)

Niet enkel wat je eet is belangrijk voor het vermijden van caries (gaatjes), maar ook hoeveel en wanneer je het eet.

Cariogeen voedsel
Cariogeen voedsel is eten dat een sterk verhoogd risico geeft op tandbederf. Het meeste cariogeen voedsel bevat vrije suikers, en is plakkerig of vloeibaar.

  • Frisdranken met suiker, fruitsappen uit de supermarkt
  • Snoepjes, chocolade, cakes en koeken, cornflakes,…
  • Honing, siropen (bv. fopspeen met roosvicee!)
  • Snacks waar suiker is aan toegevoegd b.v. chips, nootjes met suiker errond, suikerbrood, kauwgom met suiker
  • Fruit in siropen (kleverig gedroogd fruit)
  • Zuivelproducten met toegevoegde suikers b.v. fristi
  • Minder cariogeen is het voedsel met complexe suikers b.v. zetmeel (aardappelen, brood, rijst,...)

Er is geen wetenschappelijk bewijs tussen het verhoogd risico op cariës en het eten van vers fruit in zijn vaste vorm. Vers fruit is een zeer gezond tussendoortje, eet 2 of 3 stukken fruit per dag, maar 'graas' niet de hele dag door.

Wat gaat geen cariës veroorzaken?

  • Groenten
  • Vlees, vis, vleesvervangers,…
  • Noten (ongesuikerd) als tussendoortje
  • Water, thee, koffie (zonder suiker)
  • Soep, groentesappen
  • Zuivelproducten: melk, yoghurt, …

Wat gaat zelfs beschermen tegen cariës?

  • Harde kazen
  • Suikervrije kauwgom of kauwgom met xylitol: de speekselproductie komt op gang, xylitol heeft zelfs een cariës-remmend effect.

2. Erosie

Met betrekking tot erosie zijn volgende aanbevelingen heel belangrijk:

  • Kies zoveel mogelijk voor gezonde en tandvriendelijke dranken (water, melk).
  • Wanneer toch frisdrank of fruitsap gedronken wordt, gebeurt dit best tijdens de maaltijd en niet tussendoor.
  • Hou de dranktijd kort. Drink dus beter alles in één keer in plaats van om de vijf minuten een slokje.
  • Drink met een rietje.
  • Houd de frisdrank niet te lang in de mond alvorens het in te slikken.
  • Vermijd tandenpoetsen onmiddellijk na het drinken van fruitsappen of frisdrank. De zure dranken hebben immers het mineraal in de tanden aangetast. Als je dan meteen gaat poetsen, poets je effectief de 'loszittende' mineralen weg. Steeds een half uur wachten met poetsen! 

3. Hoeveel keer per dag gaan we best eten?

Elke eetmoment brengt een zuurstoot teweeg. De zuurtegraad in de mond daalt, waarbij een demineralisatie van de tandoppervlakken plaatsvindt. De tanden kunnen op dat moment aangetast worden. Het speeksel spoelt het gevormde zuur geleidelijk weg en na een half uur is de plak weer neutraal. De zuurstoot is voorbij. Het gedemineraliseerde tandweefsel zal zich nu langzaam herstellen, remineraliseren. Als dit proces gedurende drie uur ongestoord door kan gaan, is de schade hersteld.

Als je veel tussendoortjes gaat eten overdag gaat het proces van remineralisatie telkens verstoord worden door een nieuwe zuurstoot. Meer dan 5 'suiker- of eetmomenten' per dag geeft je al een verhoogd risico op cariës. Probeer dus drie hoofdmaaltijden te eten per dag, met maximum twee tussendoortjes. Als je dan nog behoefte hebt aan iets extra, grijp dan naar vers fruit of groenten te eten.

Tip: Geef je tanden rust!

Wil je fruitsap of chocomelk drinken?
Doe dit dan tijdens de maaltijd. Zo beperk je de impact van de zuurstoot.

Mag ik wel nog een dessertje eten?
Een dessert komt best altijd direct na de maaltijd, om een nieuwe zuurstoot te vermijden. Erna spoel je met wat water, of je kunt een glas melk drinken om het zuur te neutraliseren. De voorkeur gaat natuurlijk uit naar een fruit- of melkdessert. Een zoetig dessert zoals ijs of koekjes mag, maar natuurlijk moet dat een beetje beperkt blijven.

Speciaal voor de kleintjes.
Voor de peuters geldt als absolute regel: geen zuigfles tussendoor of mee naar bed. Niet met fruitsap of frisdank, en ook niet met melk. Ze drinken ook beter uit een beker dan uit een zuigfles.

Medicatie?
Veel medicatie voor kinderen is in siroopvorm. Hierin zitten zeer vaak suikers. Als het nodig is op zeer regelmatige basis medicatie in te nemen moet er gezocht worden naar een suikervrije variant. Na inname van de siroop is het belangrijk grondig te spoelen of de tanden te poetsen.

Meer informatie over tandvriendelijke voeding? 

4. Fruit

Over fruit bestaan vele misverstanden. Vroeger werd de slogan ‘snoep verstandig, eet een appel’ gelanceerd om tandvriendelijke voeding te promoten. Nochtans bevat fruit veel suikers en zuren, en blijkt het toch niet zo tandvriendelijk als aanvankelijk gedacht. Wat tandbederf betreft, bestaat in de wetenschappelijke literatuur geen sluitend bewijs dat fruit in zijn vaste vorm effectief cariës veroorzaakt. Ook naar erosie toe blijkt fruit in zijn vaste vorm veel minder schadelijk dan fruitsappen. Vast fruit stimuleert immers de productie van speeksel, dat een beschermende werking uitoefent op de tandoppervlakken. Bij fruitsappen is deze speekselproductie veel minder aanwezig. Bovendien kan het fruitsap makkelijk rondom en tussen de tanden vloeien, waardoor de inwerktijd van het zuur veel langer zal zijn. Het zijn dus vooral de fruitsappen die een sterk verhoogd risico op tanderosie met zich meedragen. Ook al is versgeperst en onbewerkt fruitsap een pak gezonder dan frisdrank, toch gelden voor fruitsappen en erosie dezelfde regels als voor frisdranken, zoals hierboven beschreven.

Bewerkte fruitsappen met toegevoegde suikers houden niet alleen een risico in op erosie, maar kunnen door de toegevoegde suikers ook tandbederf veroorzaken, en zijn daardoor extra schadelijk

Samengevat is fruit wel degelijk gezond, maar wordt het best in zijn vaste vorm gegeten. Net als voor andere tussendoortjes eet je fruit best aansluitend op de drie hoofdmaaltijden, of niet frequenter dan tweemaal per dag als tussendoortje.


<< Terug