Home » Preventie

Poetsen en fluoride, waarom?

1. Mondhygiëne, zo belangrijk?

Zoals reeds eerder vermeld, kunnen we het ontstaansproces van tandbederf of cariës als volgt samenvatten: bacteriën in de tandplaque produceren zuren wanneer zij toegang krijgen tot suikers. Deze zuren doen de mineralen oplossen waaruit onze tand is opgebouwd (calciumhydroxyapatiet). Voornamelijk calcium komt hierdoor vanuit de tand in het speeksel terecht. Dit proces heet demineralisatie. Het is echter heel belangrijk om te weten dat deze opgeloste mineralen terug opgenomen kunnen worden in de tand, wanneer de oorzaak van de demineralisatie (de zuren afkomstig uit de tandplaque) wordt weggenomen. Dit herstelmechanisme noemt men remineralisatie. Demineralisatie en remineralisatie liggen voortdurend met elkaar in balans in onze mond. Maar wanneer dit evenwicht om een of andere reden wordt verstoord in de richting van demineralisatie, gaat de ontkalking verder en ontstaat een ‘gaatje’.

Om het proces van demineralisatie tegen te gaan, is het belangrijk de tandplaque te verwijderen, zodat de zuren die door de bacteriën in de tandplaque worden geproduceerd, niet langer kunnen inwerken op het tandoppervlak. Ook tandvleesontstekingen (gingivitis) die in een later stadium kunnen leiden tot ontstekingen aan het bot rondom de tand (parodontitis), ontstaan meestal als reactie op bacteriën in de tandplaque. Het verwijderen van deze tandplaque vormt dus de essentie voor het gezond houden van de mond. 

2. Fluoridetandpasta

De beste manier om tandplaque te verwijderen is poetsen met een tandenborstel en tandpasta. Welk merk van tandpasta je gebruikt is niet zo belangrijk, zolang je maar zeker bent dat deze tandpasta fluoride bevat. Fluoride is het actief bestanddeel in de tandpasta, dat het tandglazuur versterkt. In een tandpasta voor volwassenen dient dit actief bestanddeel aanwezig te zijn in een concentratie van 1450 ppm (parts per million). Deze concentratie staat normaal steeds aangegeven op de tube tandpasta.

De pH-waarde is een maat waarmee de zuurtegraad bepaald wordt. Water kan beschouwd worden als “zuur-neutraal” en heeft een pH-waarde van 7. Maagzuur heeft een pH waarde van 1, en de meeste frisdranken een waarde tussen 2 en 3. Hoe lager deze pH-waarde, hoe zuurder dus. Het mineraal waaruit onze tanden oorspronkelijk is samengesteld, calciumhydroxyapatiet, begint op te lossen wanneer de pH-waarde in de mond onder een grens van 5.5 zakt. Het fluoride in onze tandpasta gaat echter een chemische verbinding aangaan met het tandglazuur, waardoor calciumhydroxyapatiet omgezet wordt tot fluorohydroxyapatiet. Dit mineraal is sterker dan het oorspronkelijke apatiet, en kan zuurwaarden tot 4.5 weerstaan alvorens in oplossing te gaan. Tweemaal daags poetsen met een fluoridetandpasta maakt onze tanden dus effectief sterker.

2.1.Is fluoride dan niet gevaarlijk?

Bepaalde websites en fora op het internet beweren bij hoog en bij laag dat fluoride in tandpasta’s giftig is. Zij baseren zich hiervoor op de eigenschappen van het chemisch element fluor, dat in zijn pure gasvorm inderdaad zeer reactief is, maar nauwelijks voorkomt in de natuur. In tandpasta’s zitten fluorideverbindingen, zoals Natriumfluoride en Tinfluoride. In heel grote concentraties kunnen ook deze verbindingen schadelijk zijn, maar absoluut niet in de concentraties die te vinden zijn in tandpasta’s.

Uiteraard is het begrijpelijk dat voor veel mensen namen als ‘Natriumfluoride’ en ‘Tinfluoride’ gevaarlijk in de oren klinken, waardoor de indianenverhalen op het internet over fluoride soms geloofd worden. Nochtans klinkt een naam als ‘Natriumchloride’ minstens even gevaarlijk als ‘Natriumfluoride’, terwijl het bij de eerste enkel om keukenzout gaat. Niemand zal ooit beweren dat keukenzout giftig is, tot je een halve kilo zout naar binnen speelt. Zo gaat het ook met het fluoridegehalte in onze tandpasta. De lage concentratie werkt bijzonder efficiënt om onze tanden te versterken. Maar om iets van lichamelijke klachten op te wekken, moet je op korte tijd minstens enkele tubes tandpasta volledig opeten!

De concentratie aan fluoride is wel lager bij kindertandpasta’s (<1000 ppm). Dit is om fluorose te vermijden. Als zeer veel fluoride wordt ingeslikt wanneer het gebit nog in ontwikkeling is, kan het zijn dat zich witte vlekken vormen op de blijvende gebitselementen. Aangezien hiervoor hoge concentraties fluoride moeten worden ingeslikt, is dit zelden te wijten aan het gebruik van tandpasta, maar eerder aan het toedienen van extra fluoride via tabletten. Het gebruik van fluoridetabletten bij kinderen is dan ook niet aanbevolen. Fluorose kan enkel ontstaan tijdens de ontwikkeling van het definitief gebit. Kinderen ouder dan twaalf jaar of volwassenen kunnen dus nooit fluorose opdoen.

2.2. Fluorideadvies per leeftijd

Het belangrijkste advies met betrekking tot fluoride is het regelmatig aanbrengen van een lage concentratie fluoride op het tandoppervlak.

Aangezien de toepassing van fluoride dus het best op het tandoppervlak gebeurt, wordt best gewacht met fluoridetoediening tot de eerste melktand doorbreekt. Het innemen van extra fluoride onder de vorm van tabletten tijdens de zwangerschap of voor de doorbraak van de eerste tand heeft dus geen enkele positieve invloed op het gebit van de baby. Zoals hierboven beschreven kan het toedienen van fluoridetabletten aan het jonge kind zelfs aanleiding geven tot fluorose.

Het poetsen van de tanden start dus het best van zodra de eerste melktand doorbreekt (rond de leeftijd van zes maanden). Vanaf dit moment tot de leeftijd van 2 jaar wordt eenmaal poetsen per dag met een kindertandpasta (1000 ppm) aanbevolen.

Tussen de 2 en 6 jaar wordt de frequentie van het tanden poetsen verhoogd tot tweemaal per dag, liefst 's morgens en 's avonds voor het slapen gaan. Hierbij gebruik je ook een kindertandpasta.


Je kan uiteraard niet verwachten dat kinderen het poetsen zelf perfect kunnen uitvoeren, tot de leeftijd van 8-9 jaar zijn kinderen nog niet genoeg motorisch ontwikkeld. Het is daarom zeer belangrijk als ouder om 2 keer per dag na te poetsen.
Vanaf 6 jaar mag je een gewone tandpasta gebruiken, waarbij het fluoride gehalte dus 1450 ppm bedraagt. We streven naar 3 maal per dag poetsen. Indien het poetsen op een correcte manier gebeurt kan tweemaal per dag voldoende zijn.
Als hoeveelheid tandpasta op je tandenborstel gebruik je de grootte van een erwt.

 


<< Terug